If you wonna do it – do it with Style!

Τώρα που οι γιορτινές ημέρες επιτάσσουν τραπεζώματα και οικογενειακές συγκεντρώσεις, είναι μια καλή ευκαιρία για να ανακαλύψουμε κάποιους βασικούς κανόνες συμπεριφοράς που σχετίζονται με το φαγητό στο τραπέζι.Οι περισσότεροι από αυτούς είναι σχεδόν αυτονόητοι. Πολλές φορές ωστόσο, μπορεί να παρασυρθούμε. Για αυτό καλό είναι να γνωρίζουμε τις βασικές αρχές ευγένειας στο τραπέζι, δείχνοντας με αυτό τον τρόπο την ανθρωπιά και τον πολιτισμό μας, όσο μπορούμε…

121275_0919

Δείτε μερικούς κανόνες savoir vivre για το τραπέζι, από τον Χρήστο Κ. Ζαμπούνη.

Η πρόσκληση:
Η γραπτή πρόσκληση προσδίδει κομψότητα.
Την στέλνουμε δύο με τρεις εβδομάδες πριν από το δείπνο και θα πρέπει να περιέχει όλες τις πληροφορίες.
Η ενδεδειγμένη ώρα προσέλευσης είναι 21.30-22.00.
Καλύτερα να αποστέλλεται με το ταχυδρομείο ή φαξ.
Εάν αποδεχθούμε την πρόσκληση για δείπνο θα πρέπει να την ανταποδώσουμε.
Εάν ακυρώσουμε την παρουσία μας θα πρέπει να ζητήσουμε συγγνώμη, να εξηγήσουμε το λόγο και να στείλουμε ένα απολογητικό μπουκέτο με λουλούδια. Το να ακυρώσουμε τελευταία στιγμή ένα δείπνο, είναι απαράδεκτο.

Η άφιξη:
Οι προσκεκλημένοι δεν μπορούν να προσέλθουν νωρίτερα από την ώρα άφιξης αλλά ούτε και να καθυστερήσουν περισσότερο από ένα τέταρτο. Αν αργήσουν περισσότερο από μισή ώρα πρέπει να ενημερώσουν τηλεφωνικώς.
Οι οικοδεσπότες θα πρέπει να έχουν προβλέψει ένα χώρο για τα πανωφόρια, τα οποία δεν θα πρέπει να στοιβάζονται το ένα πάνω στο άλλο.
Όταν η οικοδέσποινα λαμβάνει λουλούδια, θα πρέπει να τα τοποθετεί σε εμφανές σημείο και να σερβίρει τα γλυκά που έχουν προσφερθεί.
Τα παιδιά, εάν είναι κάτω των 15 ετών συνήθως απουσιάζουν από τα επίσημα δείπνα, επιτρέπεται όμως να χαιρετίσουν λίγο πριν κάτσουν οι καλεσμένοι στο τραπέζι.

Το φαγητό:
Το κυρίως πιάτο θα πρέπει να έχει μαγειρευτεί από την οικοδέσποινα. Αν ο χρόνος δεν είναι αρκετός, μπορεί να παραγγείλει από catering τα ορεκτικά. Το μενού θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένο στην εποχή, τον τόπο, τα γούστα και τις πεποιθήσεις των καλεσμένων.

Το στήσιμο του τραπεζιού:
Τα μαχαίρια και τα κουτάλια τοποθετούνται δεξιά του πιάτου και τα πιρούνια και η πετσέτα αριστερά. Τα μαχαιροπίρουνα στήνονται σύμφωνα με τη σειρά σερβιρίσματος, από έξω προς τα μέσα. Τα ποτήρια έξω δεξιά με πιο κοντινό στο πιάτο αυτό του κρασιού. Η κόψη του μαχαιριού κοιτά προς τα μέσα.

tableart_informal-setting

Αν δεν υπάρχει προσωπικό, το κρασί τοποθετείται πάνω στο τραπέζι.
Ο καφές και τα λικέρ σερβίρονται στο σαλόνι.
Το δείπνο δεν πρέπει να έχει πολλά πιάτα: Τρία είναι το ιδανικό.
Η τιμητική θέση είναι δεξιά της οικοδέποινας. Συνήθως τιμώμενο πρόσωπο είναι ο πιο ηλικιωμένος ή αυτός που φέρει τον μεγαλύτερο τίτλο.
Χωρίζουμε τα παντρεμένα ζευγάρια, με εξαίρεση όσους είναι νεόνυμφοι.
Οι δύο πεθερές κάθονται στα δεξιά και αριστερά του οικοδεσπότη και οι πεθεροί στα δεξιά και αριστερά της οικοδέσποινας. Ο πεθερός Νο 1 θα καθίσει απέναντι στην πεθερά Νο1 και ο Νο2 απέναντι από την πεθερά Νο2, αντίστοιχα.
Εάν ένας σύζυγος είναι ζηλιάρης αποφεύγουμε να καθίσουμε την κυρία του δίπλα σε έναν ωραίο και ελεύθερο κύριο.
Μια χήρα κρατά τη θέση που θα αντιστοιχούσε στον σύζυγό της.
Οι άνδρες περιμένουν πρώτα να καθίσουν οι γυναίκες. Πρώτη κάθεται η οικοδέσποινα.

Οι συζητήσεις:
Ο οικοδεσπότες δεν ρωτά αν άρεσε το φαγητό.
Χρέος του είναι να κρατά σε χαμηλούς τόνους τις αντιπαραθέσεις ενώ καλό είναι να αποφεύγονται οι συζητήσεις με θέματα την πολιτική και τη θρησκεία καθώς οι φυλετικές διακρίσεις καθώς προκαλούν παρεξηγήσεις και εντάσεις.
Αφιερώνουμε το 1/3 του χρόνου συνομιλίας μας στον αριστερά, το άλλο 1/3 στον δεξιά και το άλλο 1/3 στο υπόλοιπο τραπέζι.
Αποφεύγουμε να μιλάμε για τον εαυτό μας και τις δουλειές μας.
Αποφεύγουμε να εκδηλώνουμε τρυφερότητα στο ταίρι μας.
Εάν δεν βρίσκουμε κάτι ενδιαφέρον να συζητήσουμε μπορούμε να κάνουμε ένα θετικό σχόλιο για την αμφίεση ή τη διακόσμηση της οικοδέσποινας.

Στο τραπέζι:
Η τσάντα τοποθετείται πάντα δίπλα μας ή στο πάτωμα και ποτέ πάνω στο τραπέζι.
Μόλις καθίσουμε στο τραπέζι, το πρώτο που κάνουμε είναι να βάλουμε την πετσέτα στα πόδια μας.
Δεν ξεδιπλώνουμε τελείως την πετσέτα μας εκτός κι αν είναι πολύ μικρή. Απαγορεύεται να την ανοίγουμε τινάζοντάς την και να την ακουμπάμε στο τραπέζι πριν τελειώσει το γεύμα. Στο τέλος του δείπνου δεν την ξαναδιπλώνουμε, την αφήνουμε απλώς αριστερά του πιάτου μας.
Φέρνουμε την πετσέτα προς τα χείλη, ποτέ το ανάποδο.
Τα χέρια μας τα έχουμε και τα δύο πάνω στρο τραπέζι, αριστερά και δεξιά του πιάτου ή δεμένα διακριτικά, ποτέ από κάτω.
Η στάση του σώματος είναι ορθή, χωρίς να στηρίζουμε τους αγκώνες στο τραπέζι.
Εάν σηκωθούμε αφήνουμε την πετσέτα ελαφρώς διπλωμένη στην καρέκλα και ποτέ στο τραπέζι ενώ λέμε απλώς «συγγνώμη», χωρίς να εξηγήσουμε το λογο. (Η παλιά έκφραση «πάω να πουδραριστώ» έχει γεννηθεί από τους επίσημους χωρούς στην Αγγλία πριν από αιώνες, όταν οι καλεσμένοι έπρπεπε να πουδράρουν συνεχώς τις περούκες τους).
Αν κατά λάθος ρευτούμε, ακουμπάμε την πετσέτα στα χείλη μας και ζητάμε συγγνώμη.
Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ το μαχαίρι για να φέρουμε φαγητό στο στόμα και δεν το χρησιμοποιούμε για τη σαλάτα, τα αυγά, τα γλυκά και το ψωμί.
Δεν τρώμε με τα χέρια εκτός από: το ψωμί, τις δαγκάνες του αστακού, τα τάκος, το καλαμπόκι και τα σπαράγγια.
Ποτέ δεν χρησιμοποιούμε δημοσίως οδοντογλυφίδα.
Δεν κρατούμε το μαχαίρι σαν πιρούνι και το πιρούνι σαν φτυάρι.
Αν πέσει κάτι στο τραπεζομάντιλο δεν το κάνουμε θέμα. Το κρύβουμε με την πετσέτα και ζητάμε μια άλλη.
Δεν απλώνουμε το χέρι πάνω από τα φαγητά. Αν θέλουμε κάτι, το ζητάμε.
Δεν φυσάμε κανένα φαγητό όταν καίει αλλά περιμένουμε να κρυώσει.
Δεν μιλάμε και δεν έχουμε ανοιχτό το στόμα όταν τρώμε.
Δεν περνούμε το φαγητό προς τα αριστερά, μόνο προς τα δεξιά.
Αφήνουμε πάντα μια τελευταία μπουκιά στο πιάτο μας.
Όταν τελειώσουμε αφήνουμε την πετσέτα δίπλα στο πιάτο μας. Ποτέ δεν το κάνουμε πρώτοι αλλά περιμένουμε τους οικοδεσπότες: είναι το σημάδι ότι το δείπνο τελείωσε.
Για το επιδόρπιο χρησιμοποιούμε πιρούνι.
Μόλις τελειώσει το φαγητό, τοποθετούμε μέσα στο άδειο πιάτο τα μαχαιροπίρουνα.
Όταν τελειώσει το κυρίως πιάτο και πριν το επιδόρπιο, η οικοδέσποινα πρέπει να μαζέψει και τα αλατοπίπερα.
Ποτέ δεν κόβει η οικοδέσποινα το γλυκό. Ο καθένας σερβίρεται κατά το δοκούν.

Πώς τρώμε τι:
1. Αν μας σερβίρουν σουβλάκι, πρέπει πρώτα να βγάλουμε όλα τα κομμάτια από το καλαμάκι με τη βοήθεια του πιρουνιού και μετά να αρχίσουμε να τα τρώμε.
2. Το κοτόπουλο και γενικώς τα πουλερικά τα τρώμε με μαχαιροπίρουνα, εκτός αν είμαστε σε πικνίκ που μπορούμε να τα φάμε με το χέρι.
3. Τα παϊδάκια μπορούμε να τα φάμε με το χέρι, αρκεί να υπάρχει κοντά κάποιο μπολ με νερό (finger bowl) ή υγρές πετσέτες, για να καθαρίσουμε τα χέρια μας. Το μπέικον, αν είναι πολύ τραγανιστό, επιτρέπεται να το φάμε με τα χέρια.
4. Το ψωμί το κόβουμε κάθε φορά σε ένα κομμάτι δύο ή τριών μπουκιών. Με τον ίδιο τρόπο τρώμε και τα κρουασάν. Όταν το είδος του ψωμιού είναι πολύ σκληρό, όπως το κρητικό παξιμάδι, τότε θα πρέπει -και μπορούμε- να το μαλακώσουμε βουτώντας το στο νερό. Το τυρί και το βούτυρο τα τοποθετούμε με το μαχαίρι, επάνω στην μπουκιά του ψωμιού που έχουμε κόψει με τα χέριας μας.
5. Το σπαγγέτι το τρώμε μόνο με το πιρούνι. Οι Γάλλοι χρησιμοποιούν και το κουτάλι, αλλά οι Ιταλοί κάτι ξέρουν παραπάνω και το αποφεύγουν. Αν δεν καταφέρουμε να βάλουμε όλη τη μπουκιά στο στόμα, ρουφάμε το υπόλοιπο μέχρι να το τελειώσουμε. Ποτέ δεν επιστρέφουμε το πιρούνι μας με τροφή στο πιάτο.
6. Για τα λαζάνια και τα λοιπά φαγητά που έχουν λιωμένο τυρί, αποφεύγουμε να τυλίγουμε το τυρί γύρω από το πιρούνι (ή και το χειρότερο, γύρω από το μαχαίρι), αλλά κόβουμε την ίνα του τυριού επάνω στο πιάτο με το πιρούνι μας.
7. Το κέικ, αν είναι ήδη κομμένο σε μικρά κομματάκια, μπορούμε να το φάμε με τα χέρια μας. Αν είναι ολόκληρο κομμάτι ή με σάλτσα, δεν χρησιμοποιούμε μαχαίρι, αλλά μόνο πιρούνι και κουτάλι, αν χρειαστεί. Αν το γλυκό είναι σε μορφή κρέμας ή παγωτού, χρησιμοποιούμε κουτάλι.
8. Τρώμε μόνο με πιρούνι, χωρίς να χρησιμοποιήσουμε μαχαίρι, τις ομελέτες, το παστίτσιο, τα λαχανικά, τα λαδερά, το σουφλέ, το πιλάφι, τα μακαρόνια, τις σαλάτες.
9. Όταν τα σπαράγγια είναι μαγειρεμένα τα τρώμε με πιρούνι, ενώ όταν είναι φρέσκα, με τα χέρια.
10. Όταν οι ελιές σερβίρονται ως μεζές μαζί με κομμένα λαχανικά, μπορούμε να τις πιάσουμε με το χέρι. Δεν ισχύει όμως το ίδιο αν βρίσκονται μέσα σε μια σαλάτα. Όταν θέλουμε να απομακρύνουμε το κουκούτσι, το βγάζουμε πάνω στο πιρούνι. Αν η ελιά βρίσκεται μέσα σε αλκοολούχο ποτό, πίνουμε πρώτα όλο το ποτό και στη συνέχεια τρώμε την ελιά, αφού πρώτα γείρουμε το ποτήρι προς το μέρος μας και η ελιά κυλήσει στο στόμα μας.
11. Το αβοκάντο το τρώμε με το κουτάλι, αν μας σερβιριστεί το μισό στην αρχή ως ορεκτικό.
12. Την μπανάνα την κρατούμε με το πιρούνι ακίνητη και με το μαχαίρι κόβουμε τη φλούδα κατά μήκος και την ανοίγουμε. Συνεχίζουμε τρώγοντας το εσωτερικό, αφού πρώτα το κόψουμε σε ροδέλες.
13. Στις γαρίδες και τις καραβίδες κόβουμε το κεφάλι από το σώμα με το μαχαίρι και το πιρούνι, μετά κόβουμε τα πόδια τους και προσπαθούμε να βγάλουμε το κέλυφος με το μαχαίρι κρατώντας το σώμα με το πιρούνι. Αν δεν τα καταφέρουμε να τις καθαρίσουμε με τα μαχαιροπίρουνα, μπορούμε να ζητήσουμε την άδεια από τους υπόλοιπους για να τις φάμε με τα χέρια.
14. Πώς βγάζουμε από το στόμα τα μικρά κοκκαλάκια του ψαριού; Πλησιάζουμε το άδειο πιρούνι και τα μεταφέρουμε έτσι στο πιάτο. Ούτε τα φτύνουμε, ούτε τα βγάζουμε με τα δάτυλά μας. Το ίδιο ισχύει και για τα κουκούτσια των φρούτων (κεράσια, σταφύλια κλπ.)• κλείνουμε την παλάμη μας σαν κουτάλι ή χρησιμοποιούμε ένα κουτάλι, για να το μεταφέρουμε στο πιάτο μας.
15. Το κρέας το κόβουμε με το μαχαίρι, ένα κομμάτι τη φορά και τις τηγανητές πατάτες τις τρώμε με πιρούνι (εκτός κι αν βρισκόμαστε σε ταβέρνα με φίλους όπου επιτρέπεται να τις πάρουμε με το χέρι). Αποφεύγουμε να τσιμπάμε πολλές μαζί.

Τρώγονται πάντα με το κουτάλι:
• αβοκάντο
• φράουλες
• βατόμουρα
• φραγκοστάφυλα
• πεπόνι (σερβιρισμένο κομμένο στη μέση)
Επιτρέπεται να φάμε με τα χέρια:
• Τα παϊδάκια ακρεί να υπάρχει κοντά κάποιο μπολ με νερό ή υγρές πετσέτες για να καθαρίζουμε τα χέρια μας.
• Το μπέικον, αν είναι πολύ τραγανιστό
• Την πίτσα
• Τα σπαράγγια όταν είναι φρέκα και όχι μαγειρεμένα
• Το κέικ
• Το καλαμπόκι
• Τις ελιές όταν σερβίρονται ως μεζές
• Τα τσιπς
• Τα βερίκοκα
• Τα μανταρίνια (το ξεφλούδισμα)
• Τα σταφύλια


Πηγή: Χρήστος Κ. Ζαμπούνης, Savoir Vivre, Εκδόσεις Φερενίκη

dwro-biblio-savoir-vivre-224x300